Hoe maak je je tuinverlichting 'slim' met een Outdoor Sensor?

Eva van der Linden

Tuinkasontwerper en groenspecialist

Stel je voor: je komt thuis in het donker en je tuinpad licht zachtjes op zonder dat je een schakelaar hoept te zoeken. Of je schrikt ongewenst bezoek af met een felle lichtflits precies wanneer het nodig is.

Dat is de magie van een outdoor sensor bij je tuinverlichting. Het is niet ingewikkeld, en je hoeft geen elektricien te zijn.

Ik leg je precies uit hoe je dit zelf regelt, stap voor stap.

Wat heb je allemaal nodig?

Voordat je begint, verzamel je spullen. Niets is frustranter dan halverwege moeten stoppen omdat je een kabeltje mist.

Hier is je boodschappenlijstje.

• Een geschikte bewegingssensor: Kijk voor een model dat buiten kan hangen, zoals de Steinel IS 180-2 of de Brennenstuhl BGS 3000. Die kosten tussen de €35 en €60 en zijn goed bestand tegen regen.
• Je bestaande tuinverlichting: Dit werkt met de meeste 12V of 230V systemen. Check even het type lamp dat je hebt.
• Waterdichte lasdozen: Voor de verbindingen buiten. Neem er minstens twee, zoals de Attema IP55 doosjes van een euro of vijf per stuk.
• Installatiedraad: Voor buiten heb je XMvK-as draad nodig, dikte 2x1,5mm². Voor een kleine tuin volstaat 5 meter, reken op zo'n €10.
• Gereedschap: Een schroevendraaier, een striptang, een waterpas en een boormachine met steenboor.

Tip: Koop je sensor bij een elektro-groothandel of een gespecialiseerde webshop. De modellen van merken als Steinel of Philips Hue zijn betrouwbaar en hebben duidelijke Nederlandse handleidingen.

Stap 1: De perfecte plek kiezen

De locatie bepaalt alles. Een verkeerd geplaatste sensor reageert op elke voorbijlopende kat of laat je juist in het donker staan.

Zoek een plek waar de sensor een goed zicht heeft op het pad of de oprit waar je wilt dat hij reageert. Monteer hem op een hoogte van ongeveer 1,80 tot 2,20 meter.

Dat is hoog genoeg om over struiken heen te kijken, maar laag genoeg om beweging van mensen goed op te pikken. Veelgemaakte fout: De sensor richting een drukke straat of een bewegende struik hangen. Dan brandt je licht de hele avond onnodig. Test de hoek eerst met een proefopstelling voordat je gaten boort. Reken voor deze stap op een half uurtje experimenteren.

Stap 2: De stroom uitschakelen en de oude situatie bekijken

Veiligheid eerst. Ga naar je meterkast en schakel de groep uit waar je tuinverlichting op zit.

Gebruik een spanningzoeker om zeker te weten dat er geen stroom meer staat. Kijk nu naar je huidige aansluiting. Meestal heb je een lichtpunt in de muur of een grondspot met een kabel die naar een transformator of de schakelaar loopt.

Je gaat nu deze kabel onderbreken en de sensor ertussen zetten. Maak een foto van de bedrading voordat je iets loskoppelt.

Dat is je reddingslijn als je later niet meer weet welk draadje waar hoorde. Wil je liever automatisch licht als je thuiskomt? Deze voorbereiding kost je een kwartier.

Stap 3: De sensor aansluiten

Dit is de kern van de klus. De meeste sensoren hebben drie aansluitpunten: L (fase, bruine draad), N (nul, blauwe draad) en een pijltje of 'L-out' voor de uitgaande stroom naar je lamp.

1. Knip de bestaande kabel naar je lamp door op de plek waar je sensor komt.
2. Strip de uiteinden van beide kabels ongeveer 8 millimeter.
3. Sluit de inkomende bruine draad (vanuit de meterkast) aan op de 'L' van de sensor.
4. Sluit de inkomende blauwe draad aan op de 'N' van de sensor.
5. Sluit de uitgaande bruine draad (naar je lamp) aan op de 'L-out' van de sensor.
6. De blauwe draad naar de lamp sluit je direct aan op de inkomende nuldraad in de lasdoos.

Gebruik voor elke verbinding een kroonsteentje of wago-klem en stop alles netjes in de waterdichte lasdoos. Trek zachtjes aan de draden om te checken of ze vastzitten. Deze stap duurt ongeveer 20 minuten.

Let op: de sensor zelf heeft ook stroom nodig. Die haalt hij uit de L en N die je aansluit. Je hoeft dus geen aparte voeding te regelen.

Stap 4: De sensor afstellen

Nu wordt het leuk. Op de sensor zitten meestal twee of drie draaiknopjes.

Tijd (Time): Stelt in hoe lang het licht blijft branden nadat er beweging is geweest. Zet hem in het begin op zo'n 2 minuten. Dat is lang genoeg om je sleutels in het slot te steken, maar kort genoeg om niet de hele nacht te branden.

Lux (of Twilight): Bepaalt bij hoeveel omgevingslicht de sensor actief wordt. Draai hem volledig naar het zonnetje-icoon, dan werkt hij alleen in het donker.

Zet hem op het maantje, dan werkt hij ook overdag. Voor een tuinpad wil je meestal de 'schemerstand'.

Gevoeligheid (Sens): Hiermee bepaal je hoe ver hij 'kijkt'. Begin in het midden en test. Staat hij te gevoelig, dan reageert hij op alles. Te weinig, en je moet zelf dansjes doen voor hij aanspringt.

Test dit door zelf voor de sensor te lopen. Loop vanuit verschillende hoeken aan.

Stel bij waar nodig. Het afstellen kost je een half uurtje spelen en testen.

Stap 5: Alles netjes afwerken en monteren

Is alles aangesloten en getest? Werk dan alles strak af.

Boor de gaten voor de muurpluggen, zorg dat de sensor waterpas hangt en draai de schroeven vast.

Leg de kabels netjes weg in een kabelgootje of graaf ze ongeveer 40 centimeter diep in als je door de tuin gaat. Dek de geul af met een waarschuwingslint voordat je hem dichtmaakt, zodat je later weet waar de kabel ligt. Controleer nog een keer of alle lasdozen goed dicht zijn en de rubberringen goed aansluiten. Mocht je later een lamp in je Philips Hue outdoor armatuur vervangen, dan is het fijn dat alles goed bereikbaar is.

Een druppel water in de verkeerde verbinding kan de boel kortsluiten. Voor deze afwerking moet je rekenen op zo'n drie kwartier.

Checklist: werkt alles zoals het hoort?

Voordat je je gereedschap opruimt, loop je deze lijst even na. Als je op alles 'ja' kunt antwoorden, ben je klaar. Je hebt nu een tuin die op een slimme manier welkom heet en die je optimaal beveiligt met slimme verlichting.

• Brandt het licht als je ervoor loopt? Zo niet, check dan eerst of de stroom weer aan staat in de meterkast.
• Springt het licht vanzelf uit na de ingestelde tijd?
• Reageert hij niet overdag als je de 'lux' op de schemerstand hebt gezet?
• Zijn alle kabels en dozen waterdicht afgesloten?
• Hangt alles stevig en waterpas?

Het hele project, van boodschappenlijstje tot werkend systeem, kost je op een rustige zaterdagmiddag ongeveer twee tot drie uur.

Het resultaat is elke donkere avond weer genieten.